پوشه کار و تاثیر آن در یادگیری

چکیده توجه به فعالیت های مستمردانش آموزان در قالب سنجش عملکردی و نحوه ی نپوشیدن وی ضمن آشکار کردن استعدادها و توانایی های منحصر به فرد هر یک از آن ها امکان تولید دانش و خلاقیت را فراهم می کند .

و آن جایی که ادراک دانش آموزان قابل اندازگیری نیست،روش پوشه کار یکی از شیوه های قابل اندازه گیری در این زمینه است. پوشه کار یعنی بیرون آمدن از روش های سنتی معلم محوری ،معلم مداری که پیش تر بر انباشته شدن محفوضات دانش آموزان تکیه دارد ،و اغلب،خود معلم در محور در مرکز همه کارها و فعالیت ها قرار می گیرد.

 معلم در تهیه پوشه کار نقش مهمی ایفا می کند .این کار باعث می شود که معلم از دانش آموز انتظاراتی داشته باشد .کوشش معلم آن است که به شاگردان در یاد گرفتن رشد و پیشرفت کمک کند ،تا یادگیری تثبیت گردد و تاثیر گذار و سودمند شود .

مقدمه کودکان و نو نهالانی که امروز در مراکز آموزشی حضور می یابند ،با دریای عظیمی از ،اطلاعات ،آگاهی ها ،و معلومات روبه رو هستند.استفاده صحیح از این اندوخته ی عظیم بشری به طوری که زندگی در آینده را ممکن سازد این فقط برای کسانی میسر است که مهارت های لازم و ضروی را در امر یادگیری کسب کرده باشد.

بر این اساس معلمان باید با بکار گیری روش های نوین به مسائل فردی و روانی دانش آموزان توجه کنند،و هم به تعادل و فعالیت گروهی اقدام نمایند ،تا آموزش خود را به صورت اثر بخشی ارائه داده تا ضمن ارتقای کیفیت آموزش درس مسائل ،انضباط کلاس رعایت گردد . یکی از شیوه های نوین روش پوشه کار است .در امتحانات پایانی معمولا دانسته ها مورد سنجش قرار می گیرند،اما ،چه گونه دانستن،عمل کردن در جریان آن محور ناپیدا میگردد،به منظور جلوگیری از این وضعیت درفرایند یادگیری در ارزشیابی پیشرفت تحصیلی روی کردی بوجود آمده که از طریق آن می توان هویت فردی دانش آموز را نیز مورد توجه قرار داد. توجه به فعالیت های مستمر دانش آموز در قالب سنجش عملکرد و نحوه ی نپوشیدن وی ضمن آشکار کردن استعدادها و توانایی های منحصر به فرد هر یک از ان ها امکان تولید دانش و نو آوری و خلاقیت را فراهم می کند. آن جایی که ادراک دانش آموزان با روش های معمول قابل اندازه گیری نیست ،روش پوشه ی کار یکی از شیوه های قابل استفاده در این زمینه است .

پوشه کار یکی از روش های نوین در ارزشیابی به حساب می آید،از جمله عوامل مهم و موثر در یادگیری دانش آمو زان می باشد که به نحو شایسته ای می توان باعث پیشرفت دانش آموزان در یاد گیری می شود. مفهوم پوشه کار : پوشه کار ،یعنی بیرون آمدن از روش های سنتی ))معلم مداری،معلم محوری)) که بیشتر بر انباشت محفوظات دانش آموزان تکیه دارد ،و اغلب ،خود معلم در مرکز همه کار ها و فعالیت ها قرار می گیرد،و رو آوردن به روش های خلاق و رغبت انگیز((شاگرد محوری،شاگرد مداری))که تلاش های جمعی یا فردی دانش آموزان را مورد توجه قرار می دهد . معلم فعالیت های مرتبط با درس پر تحرک و شوق انگیز ،جمعی و فردی خلق می گند ،و دانش آموزان را به فعالیت و تفکر وا می دارد .

دانش آموزان برای نشان دادن توانایی های و پیشرفت کار خود ،مثال ها و مواردی از جریان کار خود را که در طول سال تحصیلی انجام داده است ،در اختیار معلم قرار می دهد .دانش آموزان با قرار دادن هر قسمت از کار خود در پوشه مربوط ،نشانه هایی از پیشرفت خود را در طول زمان فراهم می کند ،و نحوی تکامل خود را می بیند،و از نحوه پیشرفت خود مطلع می شود .

معلم نیز سوال هایی را طرح می کند تا دانش آموزان به آن جواب دهد ،و نسبت به پیشرفت های او بازخورد لازم را تدارک ببیند. در واقع، پوشه کار ماهیت ،فرایند،و جریان یادگیری و نحوه اندیشیدن،و میزان تلاش دانش آموزان را در داخل و خارج کلاس نشان می دهد، که طی این فرایند یاد دهی-یادگیری توام با کار ،ارزیابی با ایجاد نگرش پژوهشگرانه ،با توجه به مهارت های ضروری و کلیدی با عادت به مطالعه و خود آموزی ها ،تقویت درک هنری،جولان خلاقیت های ذهنی شخصیت سازی یکپارچگی مطالب درسی ،انگیزش درونی صورت می گیرد.

 وپژگی های روش پوشه کار : 1-کسب تجربه های جدید ،

  ۲ - تغییر رفتار و تقویت توانایی دانش آموزان،

  3-کسب عادت تازه و بروز تغییر در عادت سا بق یادگیری، نو آوری نوین در یادگیری و ایجاد تغییر در اندوخته های گذشته ،

 4-افزایش دانسته ها ،

 5-آماده شدن برای زندگی آینده ،

 6-شکوفا شدن استعدادها ، ارکان اساسی پوشه کار را شاگردان بر عهده می گیرند .

یکی از روش های مهمی که می توان از مفهوم پوشه کار به دست آورد ،ایجاد تداعی در ذهن دانش آموزان است ، که این امر باعث ایجاد پیوند بین حال و آینده به کمک تجربه می شود . بهترین و دقیق ترین نوع تداعی آن است که توسط یادگیرنده ایجاد شود نه یاد دهنده .

 برخی از مزیت های روش پوشه کار :

 1-نفس فعالیت و شادی انگیز است ،و فعالیت ذهنی یا بدنی دانش آموزان می تواند آن ها را به افرادی شاد و زنده تبدیل نمایند.

 2-این روش به شاگر برای تحقیق و پژوهش و مطالعه بیش تر در زمینه های مختلف تحصیلی از ابتدایی تا مقطع بالاتر یاری می رساند.

 3- پرداختن شاگردان به فعالیت های ذهنی و فکری موجب می شود که از راه آزمایش و خطا مطالب فراوانی یاد بگیرند.

 4- روش پوشه کار به آگاهی ،رشد ،تنوع رغبت ها و علایق شاگردان منجر می شود .

 مراحل تهیه پوشه کار : - د رکلاس هایی با تراکم بالا برای جلو گیری از تعدد پوشه های کار به دو طریق اقدام می کنند:

 الف) پوشه کار را برای تکالیف گروهی انجام دهیم .

 ب) تکالیف را مسئله محور کنیم ،تا هر گروه مساله ی مورد نظر خود را از زاویه ی نگاه علوم مختلف مورد بررسی قرار دهد .

 - دانش آموزان را در انتخاب مساله و انتخاب افراد و گروه و فعالیت ها مشارکت دهیم.

- با جمع آوری نمونه هایی از کار های دانش آموزان به کوشش های آن ها ارج نهیم .

-از والدین بخواهیم تا در جریان تهیه پوشه کار فرزندان خود مشارکت کنند . -در باره محتویات پوشه کار ها در کلاس بحث کنیم .

 - به دانش آموزان در انتخاب کار برای درج در پوشه کار کمک کنیم . -از دانش آموزان بخواهیم تا دلایل خود را برای درج هر کار در پوشه کار ذکر کنند،و تاریخ انجام هر قسمت را مشخص و یادداشت کنند .

- پوشه کار را با دقت مرور و نظر خود را در باره نقاط قوت و ضعف هر یک از کار ها در کنار آن ها بنویسیم ،یا به عبارت دیگر باز خورد دهیم .

 - زمینه هایی فراهم کنیم که دانش آموزان پوشه های کار خود را به دیگران نشان دهند .

 - در گفتگو با والدین از پوشه کار دانش آموزان استفاده کنیم ،و در باره ی جنبه های کار فرزندانشان با آن ها مشورت کنیم .

 - برای نگه داری پوشه های کار دانش آموزان جایی را اختصاص دهیم .

 نقش معلم درتهیه پوشه کار : معلم در تهیه پوشه کار نقش مهمی ایفا می کند .این کار باعث می شود که معلم از دانش آموزانتظاراتی داشته باشد ،از جمله این که از او می خواهد که به مطالب خوب توجه کند ،باعث روابط اجتماعی سالم و درستی در تمام مراحل در کلاس بین دانش آموزان برقرار گردد. در این زمینه فراهم ساختن شرایط و امکانات به گونه ای که بتواند تغییرات مطلوب در رفتار دانش آموزان را فراهم کند ،الویت دارد .

معلم میل به یادگیری را باید تحریک کند ،و انگیزه لازم را در دانش آموزان به وجود آورد .بهتر است که در آموزش های خود ،مطالب و مو ضوعات را فقط و فقط مطرح کند .اما ذوق و علاقه آن ها را به سوی موضوعات بکشاند ،تا میل به یادگیری آن را به دست آورد .

در امر انتخاب فعالیت های پوشه ی کار ،ملاحظه و در نظر گرفتن و مسائل یکا یک دانش آموزان بسیار مهم است . دانش آمو زان ذاتا افرادی فعال و جست وجو گرند .یعنی بپرسند ،کنجکاو باشند ،کمک کنند ،به مشکل گشایی بپردازند،بیندیشند ،با یک دیگر بحث کنند ،در واقع توانایی های طبیعی یادگیری آنان را شکوفا کنیم ،و جلوی به هدر رفتن آن ها را بگیریم . در مشاهده ی دقیق فعالیت های دانش آمو زان به آن ها باز خورد بدهیم ،یعنی کمک به دانش آموزان در جهت کسب کفایت بیش تر بازخورد را می توان و باید قبل از تکمیل فعالیت به آن ها ارایه داد ،تا برای بهبود عملکرد خود ،بتوانند از آن استفاده کنند.

 پوشه کار و تاثیر آن در یادگیری :

 یادگیری دارای مفهوم بسیار گسترده ای است که در قالب های دگرگونی عادت شکنی،ایجاد علاقه،نگرش های نو،درک ارزش،ذوق و سلیقه،و پیش داوری یا حب و بغض پدیدار می شود. وقتی دانش آموز پوشه کار داشته باشد تحت تاثیر یادگیری قرار می گیرد . برنامه درسی از یک طرف ،گروهای رقیب و هم سالان را در کلاس از طرف دیگرسبب یادگیری عمیق در او می شود. همچنین یادگیری موثرتر توسط معلم ،منوط به ایجاد رابطه ای مفید و موثر بین فرد دانش آموز می باشد ،و جریان مهمی که می تواند به این رابطه متقابل ،سازمان و جهت دهد تدریس است .از این لحاظ ،خود ارزشیابی که مهارت مهمی برای برانگیختن یادگیری بهتر آماده کند . هدف از یادگیری داشتن رشد طبیعی ،هوش ،حافظه،توجه،پاداش،تنبیه و اضطراب ،تمرین و پر آموزی است که به ترتیب از شرایط بنیادی و موثر است که موجب بر انگیختن دانش آمو زان به یادگیری می شود .

محور تدریس و یاد دهی ،یاددادن و آموختن است.کوشش معلم آن که به شاگردان در یادگرفتن رشد و پیشرفت کمک کند ،تا یادگیری تثبیت گردد،و تاثیر گذار و سودمند شود . با ارزش ترین شیوه های یاددهی و تدریس آن است که شاگردان در یک فعالیت علمی به معنا برسند .این گونه است که بین شاگردان و کتاب های درسی و نیازها و واقعیت های انسانی پیوند عمیق برقرار می کند ،و به موازات کلاس و برنامه های درسی ،علایق آن ها را با استفاده از فعالیت های بیرونی کشف و افزایش می دهد . پوشه کار فعالیتی است که در اثر مسئولیت پذیری ،احساس تعلق به گروه ،و فرصت رقابت به وجود می آید .ایجاد فرصت برای آفرینندگی و زایش جدید در تفکرات و یادگیری مشارکتی در فراگیران تقویت می شود . زمینه های تحقیق ،یادگیری ،بازخوانی ،نگه داری ،تجزیه و تحلیل و قیاس و قبول آموخته ها،ارتقای دانش و بینش شاگردان در این فعالیت دنبال می شود. دانش آموزان با آثار و نوشته های صاحبان اندیشه آگاه می شوند، و برای یافتن ابهامات و پاسخ سوالات خود گام های علمی بر می دارند.به مطالعه ی پیگیر عادت می کنند .پوشه کار شخصیت علمی و پژوهشی شاگردان را پویا می سازد ،و در آن ها اعتماد به نفس و خود باوری ایجاد می کند.

 نتایج پوشه کار :

 1- بچه ها را وا داشته ایم به فعالیت،تجسس و تحقیق بپردازند.

 2- بچه ها را تشویق کرده ایم ،کشف کنند ،و نتیجه کشفشان را خود ببینند.

 3- بچه ها توانسته اند حقیقت را لمس کنند .

 4- بچه ها را رها کرده ایم تا فکر کنند .

 5- بچه ها را هدایت کرده ایم تا خودشان را بیازمایند .

 6- بچه ها را کمک کرده ایم که بین حدس و،گمان و واقعیت فرق بگذارند .

 7- بچه ها را با هم مقایسه نکرده ایم ،به هر کس بهای شخصی و فردی داده ایم .

 8- حا فظه ی بچه ها را از مطالب حفظ کردنی طوطی وار انباشته نکرده ایم .

 9- از همه مهم تر ،بچه ها را به فعالیت گروهی رهنمون کرده ایم ،یا مواردی را که برای همکاری ،هم فکری و زیست مسالمت آمیز لازم است ،به تمرین بگذارند.

 10- به بچه ها یاد داده ایم که بهتر ببینند،دقیق تر باشند،و بهتر فکر کنند 11- سیر تلاش و یادگیری را ارزش یابی ،نموده ایم ،نه نتایج یادگیری

 12- به پیشرفت در یادگیری دانش آموزان کمک کرده ایم .

 13- یادگیری را برای دانش آموزان ساده و تسهیل می کنیم .

 منابع: 1- فصل نامه های مدیریت در آموزش و پرورش 2- مجلات رشد معلم 3- ازشیابی در در خدمت آموزش طاهره رستگار

مدیریت کلاس عناصر موثر بر مدیریت کلاس برنامه ریزی ثبت نمرات و امتیازات وضع قوانین ساده و موثر سازماندهی کلاس و کنترل بازخورد مثبت در آغاز کار جهت دهی روشن و واضح به فعالیت های فراگیران برنامه ریزی: معلمانی که برنامه ریزی می کنند "انتظارات خود رابه دانش آموزان منتقل می کنند" در نتیجه پیشرفت علمی و یادگیری آن ها را بالا تر می برند. برای مثال" معلمان موفق می دانند که چه چیزی را به چه کسی" چگونه و در چه زمان باید منتقل کنند. علاوه بر این معلمان موفق در برنامه ریزی" در عین حال که حرکت روبه جلو سریع دانش آموزان را سد نمی کنند" از دانش آموزان مشکل دار نیز لحظه ای غافل نمی شوند و به آنها اجازه فاصله انداختن در بین درس ها و غافل شدن از اهمیت هر درس را نمی دهند. معلمان برنامه ریز کار هر روز خودشان را نقد و برای جلسات بعدی اشکالات را برطرف می کنند .بسیاری از نکات را در دفتر یادداشت می نویسند تا به عنوان مرجعی برای برنامه ریزی در جلسات آینده به آنان کمک کند. تا مدیریت کلاس این گونه با این نکات کامل تر شود. وضع قوانین ساده و موثر: هدف قوانین مدرسه و کلاس" افزایش پیشرفت اجتماعی و علمی دانش آموزان است(کانجلوسی"۱۹۹۰) معلمانی که مدیرانی موثر به حساب می آیند به فراگیرانشان یاد می دهند که چطور به قوانین عمل کنند و عمل کردن آن را ادامه دهند. نقطه شروع" وضع قوانین ضروری و فوری است که دانش اموز هر روز با آن سر و کار دارد.معلمان موثر قوانین را به روشنی بیان کرده " آن ها را پیوسته اجرا می کنند . در شروع و پایان کلاس به حل مشکلات رفتاری دانش آموزان کمک می کنند و قوانینی برای کارهای عادی کلاس که ربطی به نظم کلاس ندارد می سازند.لازم به یاد آوری است که سادگی در فهم و عمل به قوانین موثر است.اگر قوانین پیچیده باشند" معلم قادر به اجرای آنها نخواهد بود و دانش آموزان گیج خواهند شد" زیرا مفهوم قوانین برای آنان نامشخص است . بنابر این "سادگی قوانین به معلم اجازه می دهدبه آسانی آن ها را توضیح داده و قوانین اجرا شوند. بازخورد موثر در آغاز کار: معلمان موفق" شیوههای تدریس و کنترل کلاس را در آغاز سال تحصیلی با دانش آموزنشانبه بحث و تبادل می گذارند و فرصت هایی را فراهم می کنند تا دانش آموزان"قوانین را با سوال در مورد آن ها خوب بفهمند(لومباردی۱۹۱۲"تاوبر۱۹۹۰).در خلال اولین روزهای مدرسه فراگیران نیاز به بازخوردبیش تری دارند"لذا انتظاراتتان را بیان کنید و به دانش آموزان بازخوردصحیح و مثبت بدهید" با این کار در پایان هفته سوم و چهارم سال تحصیلی شما به خوبی مشاهده خواهید کرد که انتظاراتگ مستقیم تر و کوتاه تر شده و یاد آوری های شما به دانش آموزان کلاس کاهش یافته و بازده کلاس افزایش یافته است .(اورستون و دیگران ۱۹۸۹). جهت دهی روشن و واضح به فعالیت های فراگیران: جهت دهی روشن و واضح به فعالیت های فراگیران"یکی از مهم ترین عمل کردهای معلم است(لانگ ۱۹۸۵).این جهت دهی ها باید مثبت باشد.جهت دهی های منفی نظیر (( بس است یا برو بیرون ))باعث ایجاد روحیه شکست در دانش آموزان می شود .تا حد امکان باید از جهت دهی های منفی اجتناب نماییم .دانش اموزان را با تغییرات ضمنی راهنمایی کنید.مثلا به دانش آموز توصیه کنید که به فعالیت خود برگردد" یا به جای رفتاری که موجب شکست فعالیت آموزشی مربوطه را طوری ارائه بدهید که باعث موفقیت آنان شود. این روش هم رفتارها و هم جهت دهی آن ها را به سوی فعالیت های مثبت تغییر می دهد. سازماندهی کلاس و کنترل: الف:مسئولیت دادن به دانش آموزان معلمان موثر" به هر دانش آموزی مسئولیتی برای انجام کار در خلال فعالیت یادگیری ارائه می دهند و سپس تصویریبرای آن چه که انش اموز باید انجام دهد را به وجود می آورند. این معلمان دانش اموزان را به شدت برمی انگیزند و آنان را برای رشد بیشتر آماده می کنند. ب:مرتب سازی کلاس مرتب سازی بهینه کلاس یکی ازراه بردهای مهم در ایجاد کنترل کلاس است. مرتب سازی منظم نیمکت و میزها در کلاس" فضای خوب و مناسبی را در کلاس برای یادگیری فراهم می کند و استفاده موثر از وقت را در کلاس بالا می برد. برای این که معلم بتواند تمام دانش آموزان را ببیند نیمکت ها باید به شکل (یو)یا به صورت یک دایره چیده شوند. این کار باعث می شود معلم با نشستن در یک نقطه همه ی آن ها راببیند و با آنها تعامل چهره به چهره داشته باشد و همچنین به راحتی و به آسانی به تک تک دانش آموزان نزدیک شود و فعالیت های آنها را مشاهده کند. این وضعیت جهت دهی فراگیران را موثرتر و راحت تر می سازد. شاید دوجنبه در مرتب سازی کلاس از همه مهمتر باشد: ۱ - توانایی و تسلط دید معلم به طوری که همه دانش آموزان را در هر زمان ببیند. ۲ - بهبود وضعیت رفت و آمد در کلاس " به طوری که معلم قادر باشدهمهی دانش آموزان راببیند و به سادگی بتواند با حرکت به موقع از بسیاری از مشکلات جلوگیری کند. پ: پرسش کردن پرسش کردن نیز یکی از راهبردهای اثر بخش در ایجاد و کنترل نظم در کلاس است .در خلال فعالیت های یادگیری" معلمان اثربخش به طور مرتب می پرسند.برای این کار به اطراف کلاس نگاه می کنند تا یکی از داوطلبان یا اعضاء را صدا کنند " این در حالی است که معلم همه افراد را می بیند و این مساله که چه کسی را صدا می کند از طرف دانش آموزان قابل پیش بینی نیست . ت:نام گذاری گروهها یکی از روشهای کار آیی کلاس این است که معلم معمولا نام هایی برای گروهها تعیین می کند تا جواب گروهی را یادداشت کند و در عین حال پاسخ های فردی دانش آموزان را می گیرد و گاه گاهی هم با جملات چالش برانگیزی مثل (( من فکر نمی کنم کسی بتواند پاسخ را حدس بزند)) از میان دانش آموزان عبور کند و آنان را در پاسخ دادن تحریک می کند. ممکن است معلم از بعضی از دانش آموزان بخواهد تا به سوالات دیگر دانش آموزان پاسخ گویند. این راهبرد مثل فنون پرسش و مرتب سازی کلاس تعاملات یادگیری محیطی را افزایش می دهد وتا حدودی کارآیی رفتار گروهی دانش آموزان را بالا می برد. ثبت نمرات و امتیازات هر معلمی وظیفه ثبت کردن نمرات " میزان حضور و مشارکت در کلاس" مسائل مربوط به انضباط و ثبت دیگر جنبه های کلاس را بر عهده دارد و برای منصف بودن "منطقی بودن و با ثبات بودن نیازمند به یک روش منظم برای ثبت و نگهداری اطلاعات و نمرات دارد و مدیریت اطلاعات ثبت شده قسمت فوق العاده مهمی از سیستم درجه بندی منصفانه و عادلانه است .بعد از این که شما در باره استانداردها" روش های امتحان گرفتن" کارها و فعالیت های گروهی و غیره دانش آموزان را راهنمایی کردید" باید آماده باشید تا عملکرد فراگیران را به طور مرتب و پویا ثبت نمایند"به علاوه اطلاعات ثبت شده قبلی به عنوان مدرکی از رفتارهای نامناسب و مناسب عینی به کلاس ارائه می شود. علاوه بر این باید اعمال خلاق و مثبت را ثبت نمایید و این اعمال تا حد ممکن در همان لحظه ی انجام ثبت شوند. ثبت کردن" این امکان را می دهد که در آینده شاهدی برای حمایت یا رد رفتار دانش آموزان داشته باشید.

آموزش علوم همراه با فعاليت هاي عملي

شايد تا چند سال پيش، آموزش علوم نيز مانند ساير دروس به شنيدن توضيحات معلم، ديدن تصاوير كتاب درسي و حفظ مطالب آن محدود مي گشت، اما امروزه با مطرح شدن مفاهيمي مانند يادگيري مادام العمر، فراشناخت (يادگرفتن يادگيري) و مهارت هاي درس علوم، اين آموزش دچار تحولات و تغييرات عظيمي گشته است. امروزه تاكيد كتاب هاي علوم ما، بر مشاهده (استفاده از حواس مختلف)، تجزيه تحليل، فرضيه سازي، جمع آوري اطلاعات، پيش بيني، نتيجه گيري و مهارتهاي پژوهشي ديگر مي باشد. تعليم و تربيت با مطرح نمودن نظرياتي چون شناخت گرايي و ساختن گرايي در پي آنند كه توجه معلمان را به اين نكته جلب نمايند كه براي عميق تر شدن، تداوم داشتن و سريع تر شدن يادگيري بايد متعلمان را به انجام تجربيات دست اول وادار نمود. اين فعاليتهاي عملي، ضمن لذت بخش تر شدن آموزش، دانش آموزان را در كسب مهارت هاي مورد نياز در برنامه درسي ياري خواهد داد. هر چه معلمان با انواع گوناگون فعاليت ها در دروس مربوطه آشنا باشند، توانايي ايشان در طراحي تدريس‏هاي ثمربخش بيشتر خواهد بود. در اينجا با تعدادي از فعاليت هاي عملي در درس علوم آشنا خواهيد شد: 1- در درس تغذيه ابتدا از بچه ها بپرسيد كه چه چيزهايي امروز خورده اند. پاسخ ها را ليست كنيد و به كمك بچه ها طبقه‏بندي نماييد و آن ها را در 6 طبقه مواد غذايي جاي دهيد. مي توانيد هرم مواد غذايي را به كمك نوار چسب هاي تيره رنگ كف كلاس درست كنيد. در هر قسمت سبدي قرار دهيد با استفاده از مواد غذايي پلاستيكي يا تصاوير مجلات از بچه ها بخواهيد هر ماده غذايي را در سبد مخصوص به خود قرار دهند. در مرحله بعد هريك از دانش آموزان يكي از مواد غذايي سالم را انتخاب كند و درباره مواد مغذي (ويتامين يا مواد معدني يا پروتئين) آن ماده تحقيق كند و بگويد چه اثري روي بدن ما دارد. مثلا با انتخاب شير، به كلسيم آن توجه كند و تاثيرش را بر دندان ها نشان دهد. پس از تحقيقات، پوستري براي تبليغ آن ماده غذايي درست كند مثلا يك صورت خندان با دندان هاي سفيد را نشان دهد كه ليوان شيري در كنارش قرار دارد و با جمله اي بنويسد (كلسيم شير دندان ها را محكم مي كند. پس هرچه مي توانيد شير بخوريد)، پوسترها را در راهروي مدرسه آويزان كنيد. براي بچه هاي كلاس هاي پايين تر، تصاويري از انواع خوردني ها و غذاها از روزنامه ها بچينند و سه برگه كاغذ در اختيار هر دانش آموز قرار دهيد تا با چسباندن تصاوير مناسب، سه وعده غذايي صبحانه، ناهار و شام را روي سه برگه كاغذ نشان دهد. كارهاي بچه ها را به نمايش بگذاريد و درباره آنها بحث كنيد. 2- مشاهده كرم هاي خاكي، اطلاعات زيادي در اختيار بچه ها قرار مي دهد. از بچه ها بخواهيد در زير سنگ ها، خاك يا برگ ها به جستجوي كرم هاي خاكي بپردازند و عكس العمل آنها را مشاهده و يادداشت كنيد. بچه ها خواهند فهميد كه كرم هاي خاكي از نور آفتاب گريزانند و به سرعت داخل خاك عقب نشيني مي كنند. (زيرا اشعه ماوراء بنفش براي آنها مضر است) ضمناً با خشك شدن بدن مرطوب كرم، ديگر نمي تواند تنفس كند. كرم هاي خاكي غذاي مورد علاقه خود را دارند. براي يافتن اين غذاها، چند كرم خاكي را در گلداني بيندازيد و روي آن را خاك بريزيد. محيط گلدان را همواره مرطوب و خنك نگه داريد. هر روز انواع متفاوتي از برگ ها را روي سطح گلدان قرار دهيد و در پايان روز چك كنيد كه چه مقدار از آن برگ ها خورده شده است. بدين ترتيب غذاي مورد علاقه كرم ها را پيدا كنيد. 3- در فصل زمستان كه جمع آوري غذا براي پرندگان مشكل است از بچه ها بخواهيد مخلوط هاي خوردني تهيه كنند و در اختيار پرندگان قرار دهند. اين مخلوط ها را مي توان با دانه هاي چرب مثل بادام زميني غير شور، سبزيجات خرد شده، كشمش، و دانه هاي مخصوص پرندگان تهيه كرد. مواد را كاملا خرد كنيد و پس از مخلوط كردن حجم محكمي درست كنيد و سپس آنها را با نوارهاي مختلف از درختان آويزان كنيد. از بچه ها بخواهيد با مشاهده دقيق پرندگاني كه مي بينند اطلاعات زير را راجع به هر پرنده كامل كنند. رنگ بدن، بال، دم، سر، چشم ها، نوع خواندن، ابعاد پرنده، زمان يا فصل مشاهده پرنده. با مداومت در اينكار در طول سال، بچه ها اطلاعات زيادي راجع به پرنده ها خواهند آموخت مثلاً اينكه شكل جوجه بعضي از پرندگان با شكل والدينشان متفاوت است. گاهي شكل پرندگان نر و ماده با هم فرق مي كند و اينكه بعضي از پرندگان در فصل هاي مختلف تغيير رنگ مي دهند. براي كامل شدن اين فعاليت معلم مي تواند از پرندگان ديده شده عكس بگيرد و در اختيار كلاس قرار دهد. 4- براي اينكه دانش آموزان به صورت عملي بفهمند كه چرا انسان هاي اوليه از ساير حيوانات متفاوت بودند، توجه آنها را به نقش انگشتان دست آدمي در پيشرفت انسان ها جلب نماييد، مثلاً از آنها بخواهيد مواد غذايي گوناگون را بدون استفاده از انگشت شست بخورند. به هر دانش آموز كيسه اي حاوي يك عدد سيب، يك تكه كيك داخل كيسه پلاستيكي (سر كيسه با نخ بسته شده باشد)، يك قطعه شيريني كه داخل كاغذ پيچيده شده و يك قاشق با يك ظرف ماست بدهيد. ابتدا همه‏ي كلاس در مورد انتخاب مشكل ترين بسته براي باز كردن و سخت ترين ماده براي خوردن بحث گروهي نمايند. سپس تك تك مواد غذايي را امتحان كرده و صحت پيشگويي بچه ها سنجيده گردد. دانش آموزان مي توانند از نوار چسب هايي براي بي حركت كردن شست هاي خود استفاده كنند يا يك دستكش كهنه بدست كنند. 5- در آموزش درس سلول ها، از دانش آموزان بخواهيد تصاوير كارتوني با موضوع سلول درست كنند. آنها بايد با هدف نشان دادن مراحل زندگي سلولي، داستان مصوري بنام (يك روز در زندگي موجود زنده) بسازند و در هر صحنه از داستان، مكالمات اجزاء سلول، جزئيات كار، حركت، تقسيم پذيري و تغذيه اين موجود زنده را آشكار نمايند. دانش آموزان مي‏توانند پس از رسم تصاوير با استفاده از مواد مختلف مثل ماژيك، مداد شمعي، دستمال كاغذي، ني و انواع مهره ها به برجسته‏سازي بخش هاي مختلف بپردازند و نمايي 2 يا 3 بعدي از كار خود ارائه دهند. 6- در فصل زمستان، هنگام تدريس رشد و نمو در گياهان، يك باغچه سبزيجات كاغذي درست كنيد. بدين منظور مي توانيد صفحه هاي بزرگ كاغذ قهوه اي رنگ را به شكل بادبزني تا بزنيد و رديف هاي باغچه (كرت) را درست كرده و لبه هاي كاغذ را بهم متصل نماييد. اين باغچه خالي، آغازي براي درس رشد و نمو در گياهان است. ابتدا در كل كلاس در مورد اينكه چه گياهان و سبزيجاتي را در باغچه تان رشد دهيد بحث كنيد. نام سبزيجات انتخاب شده را در هر رديف بنويسيد تا بچه ها كار خود را شروع كنند. آنها بايد تصاوير سبزيجات مربوطه را پيدا كرده و در باغچه بچسبانند و اطلاعاتي راجع به آنها جمع آوري نمايند. 7- در درس دستگاه گوارش، از دانش آموزان بخواهيد تصاويري از بدن انسان در اندازه واقعي بكشند. آنها مي توانند روي كاغذ يا مقوا دراز كشيده و دور تا دور بدن خود را خط بكشند. سپس با استفاده از مواد مختلف مانند بادكنك، پاكت، طناب، لوله و نخ قسمت هاي مختلف دستگاه گوارش را نمايش بدهند. پس ازاينكه بچه ها اعضاي داخلي بدن را مرتب كردند از آنها بخواهيد تا درباره عمل منحصر به فرد هر عضو تحقيق كرده و نتايج را بصورت داستان گوارش از زبان يك غذاي فرضي بيان كنند. دانش آموزان با استفاده از جزييات علمي، به حركت خود در لوله گوارشي شامل دهان، گلو، مري، معده، روده كوچك و بزرگ و اندام دفع ادامه مي دهند. آنها مي تواننددر داستان خود به تغيير اندازه، ظاهر و شكل غذا در هر قسمت دستگاه گوارش اشاره مي كنند. اين فعاليت از انواع مختلف يادگيري پشتيباني مي كند و به احياء روش علمي كمك مي‏نمايد. 8- بعد از تدريس درس فصل ها، دانش آموزان را به 4 گروه تقسيم كنيد. به هر گروه صفحه مقوايي بزرگي دهيد و نام فصلي را بالاي آن بنويسيد. افراد هر گروه با هم درباره همه فعاليت هاي مربوط به آن فصل و نوع لباس متناسب با فصل فكر مي كنند. سپس مجلات قديمي را در اختيار بچه ها قرار داده تا تصاويري متناسب با آن فصل انتخاب كرده و بچينند. تصاوير روي صفحه مقوايي چسبانده شده و كلماتي نيز متناسب با فصل روي مقوا نوشته مي شود و يا بچه ها تصاويري مربوط به آن فصل نقاشي مي كنند. در پايان پوسترهاي فصل ها كنار هم چسبانده مي شود. بچه ها با مشاهده آنها چيزهاي زيادي راجع به فصل ها خواهند آموخت. مولف: منصوره فروزان

مهارت مشاهده در آموزش علوم تجربي

مقدمه يكي از ويژگي‌هاي بارز انسان «كنجكاوي» است كه از دوران كودكي تا پايان عمر، هموراه او را به «دانستن» و كشف حقايق و پرده‌برداري از مجهولات سوق مي‌دهد. اين نيروي دروني، فعاليت انسان را براي كسب «علم» و گريز از «جهل» افزايش مي‌دهد. انسان، براي كشف و شناخت اسرار جهان مادي، عمدتاً از ابزارهاي حسي خود استفاده مي‌كند. به همين دليل نقش «تجربه» در اين علم، بسيار اساسي و تكيه بر آن بسيار ضروري است. بهمين دليل است كه انسان براي توسعة شناخت جهان مادي، به ساخت دستگاههاي گوناگون، اقدام نموده است. درس علوم تجربي كه يكي از دروس اصلي دوره‌هاي ابتدايي و راهنمايي تحصيلي است و زير شاخه‌هاي آن در رشته‌هاي علوم تجربي و رياضي متوسطه استفاده مي‌شود به نوبة خود بايد بتواند: 1ـ به نيازهاي فطري دانش‌آموزان در زمينة شناخت محيط اطراف خود پاسخ دهد و به آنان در پي بردن به شگفتي‌هاي جهان خلقت كمك كند و معرفت آنان را نسبت به خالق جهان افزايش دهد. 2ـ آنها را با دانش و بينش مورد نياز زندگي حال و آينده آشنا سازد و باعث توسعة سواد علمي فناورانه (تكنولوژيك) در آنها شود. اهداف علوم تجربي را در مقاطع تحصيلي (ابتدايي، راهنمايي، متوسطه) مي‌توان در سه حيطة اصلي و اساسي (دانشي، مهارتي، نگرشي) در نظر گرفت كه سعي مي‌شود به (مهارت مشاهد )كه از اساسي‌ترين مهارت يادگيري است اشاره شود. .مهارت مشاهده انسان تا چيزي را مشاهده نكند كنجكاو نمي‌شود، برخي از مشاهده‌ها به طور اتفاقي ما را به تفكر وا مي‌دارند و بعضي ديگر حالت گذرا دارند" توانائيهاي مشاهده را مي‌توان آموخت و انها را مي‌توان راهنمايي كرد و آموزش داد كه مشاهدة هدف‌داري انجام دهند و درست مانند كارگاهي عمل كنند كه به دنبال نشانه‌ها و ردپاهاست تا بتواند جزئيات موضوع و حادثه را كشف كند بنابراين توانايي مشاهدة دقيق، اساسي‌ترين مهارت در فرآيند آموزيش علوم تجربي است. مشاهده فرآيندي است كه با بكار بستن حواس، به پديده‌هاي محيط اطراف خود با دقت توجه مي‌كنيم و سعي مي‌كنيم از جزئيات آنها بيشتر آگاه شويم. از ديدگاه اتخاذ تصميمات آموزشي و يا اداري، مشاهده فرآيند منظم نظارت و ثبت رفتار به منظور اخذ تصميمات آموزشي يا اداري و ديگر خدمات مربوط به فراگيري است. مهمترين نوع اعمالي كه نشان دهندة مشاهد‌ة عملي هستند عبارتند از: 1ـ استفاده از چند حس 2ـ توجه به جزئيات مربوط به جسم و محيط پيرامون آن 3ـ مشخص كردن شباهتها و تفاوتها 4ـ تشخيص رخ دادن وقايع 5ـ استفاده از وسايل كمكي حواس براي پي بردن به جزئيات در ابتداي اكثر فصلها و بخشهاي( يا هر واحد يادگيري )كتب مقاطع مختلف تخصيلي بخش ورودي با تصوير يا عكسي تحت عنوان، تصوير عنواني، واحد يادگيري طراحي شده است. در صورتي كه از فراگيران بخواهيم در مورد اين تصاوير يا عكس‌ها هر چه را مشاهده مي‌كنند، بصورت شفاهي يا كتبي بيان كنند، با نظرات و ايده‌هايي مواجه مي‌شويم كه به دليل تحربيات قبلي‌شان ممكن است با يكديگر متفاوت باشند. بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه پرورش مهارت مشاهده و تشكيل مفاهيم در ذهن " متناسب با آموزشها و تجربيات قبلي‌شان" با هم در ارتباط هستند و اين سبب مي‌شود كه فراگيران آگاهانه در جستجوي اطلاعاتي باشند كه بر دانش آنان مي‌افزايد. براي مثال: در ابتداي فصل (1) كتاب فيزيك سال اول دبيرستان (چاپ 85) عكسي (كورة خورشيدي) طراحي شده است، هنگاميكه از فراگيران سال اول دبيرستان پرسيده مي‌شود كه با مشاهدة دقيق اين عكس، نظرات خود را بيان كنيد. با جوابهاي زير مواجه مي‌شويم. ـ عكس يك ساختمان بزرگ و بلند است كه يك ساختمان كوچك ديگر مقابل آن قرار دارد. ـ عكس يك ساختمان بلند است كه پنجره‌هاي نماي بيروني آن شيشه‌اي است و عكس آسمان يا آب استخر مقابل آن در آن افتاده است. ـ عكس ساختماني است كه نماي بيروني آن آينه‌كاري شده است. ـ عكس ساختماني است نماي بيروني آن فرو رفته است و از آينه مقعر ساخته شده است. ـ و جوابهايي مشابه جوابهاي فوق اما درصد بسيار اندكي از آنها به جملة ابتداي فصل (انرژي و شما) و يا جملة زير عكس (آيا مي‌دانيد، چگونه مي‌توان انرژي تابشي خورشيد را مهار كرد؟) توجه مي‌كنند و با دقت در مفهوم اين جملات به پيش‌بيني اينكه چگونه مي‌توان انرژي نورخورشيد را مهار كرد و يا چگونه مي‌توان با استفاده از تعداد زيادي آينة مقعر نور خورشيد را در نقطه‌اي متمركز نمود. و از تبديل انرژي تابشي نورخورشيد به انرژي گرمايي يا ساير انرژيها بتوان در مصارف خانگي، صنعتي، مخابرات و… استفاده نمود. با دقت در جوابهاي ارائه شده (مهارت تفسير بعد از عمل مشاهده) توسط فراگيران مي‌توان پي برد: ـ مشاهدات اكثراً بصورت كلي و به جزئيات كمتر توجه شده است. ـ توانايي، انجام مهارتهاي تفسير، پيش‌بيني، فرضيه‌سازي و در نتيجه جمع‌بندي و ارائةنظر متناسب با تجربيات قبلي (آموزشهايي كه پيرامون كاربرد انرژي تابشي خورشيد در مقطع راهنمايي و ابتدايي) سب كرده‌اند، بصورت مناسب و منطقي انجام نشده است. در كتب علوم تجربي مقطع ابتدايي (بخصوص كتاب علوم تجربي پاية اول) بر آموزش مهارت مشاهده تأكيد فراوان شده است در ابتداي اين كتاب و متاب راهنماي تدريس معلم پايه اول علوم تجربي مقطع راهنمايي با ارائه و توضيح مفهوم مهارتهاي (مشاهده، طبقه‌بندي، اندازه‌گيري، برقراري ارتباط، تفسير كردن، پيش‌بيني، جمع‌آوري اطلاعات، فرضيه‌سازي، طراحي تحقيق و آزمايش كردن) سعي شده است به اهميت آموزش اين مهارتها، بصورت علمي و نهادينه كردن آنها در فراگيران توسط معلمان علوم تجربي تأكيد فراوان نمايد. انتظار مي‌رود كه با ارائة آموزشهاي صحيح و علمي مهارتهاي يادگيري و چگونگي بكارگيري و ارزشيابي آنها، براي معلماني كه در مقاطع مختلف تحصيلي بخصوص در پاية اول ابتدايي فعاليت دارند، بتوان فراگيراني تربيت نمود كه با نهادينه كردن اين مهارتها در آنها خود به تدريج به توليد مفهوم و يادگيري عميق‌تر دست يابند و زمينة دست‌يابي آنها به سواد علمي فناورانه و پيشرفت بيشتر در اهداف و آرمانهايي كه در پيش دارند، نائل شوند. منابع: 1ـ جزوه درسي روش تدريس علوم تجربي (نويسنده مقاله) 2ـ نگرشي نو بر آموزش علوم تجربي در دورة ابتدايي، تأليف وين‌هارلن، ترجمه شاهده سعيدي 3ـ پرورش مهارت مشاهده، نويسندگان كارول‌آ، كارت رايت، و جي فيليپ كارت رايت، ترجمه ولي‌ا… نعمتي

روشهای تدریس علوم تجربی

روش بارش مغزی- روش ساخت گرایی با راهنمای عملی از نظر طبقه بندی، روش ساخت گرایی جزو روش های فعال و اكتشافی است كه بر تولید، كنترل و تعمیم دانش تأكید می كند. در فرآیند تدریس ساخت گرایی معلم و همه ی امكانات تسهیل كننده هستند و جزو خدمات آموزشی به حساب می آیند. بنابراین، در این روش، دانش آموز نقش اساسی را ایفا می كند. هدف: جستجوی فعالانه فراگیرندگان از طریق فعالیت های گوناگون برای كشف راه حل ها، مفاهیم، اصول و قوانین، یكی از اهداف مهم در این روش است. داشتن روحیه ی كاوشگری برای ایجاد سؤال، طراحی، اجرا، ابداع و به دست آوردن جواب، یكی از ویژگی های ساخت گرایی است. این الگوی تدریس از پویاترین و كارآمدترین، الگوهای تدریس است كه در بسیاری از كلاس های دنیا با موفقیت در حال اجرا است. مراحل اجرای الگو الگوی تدریس حاضر در 5 مرحله برنامه ریزی و اجرا می شود؛ مراحل مورد نظر عبارت اند از: 1- درگیر گردن Engaging 2- كاوش Exploration 3- توصیف Explanation 4- شرح و بسط (گسترش) Elaboration 5- ارزشیابی Evaluation دلیل نام گذاری الگوی تدریس ساخت گرایی به الگوی 5E، آغاز شدن هر مرحله با حرف E است. برای درك بهتر این الگوی تدریس حاضر، درس حشرات از كتاب علوم اول راهنمایی بر اساسس این 5 مرحله آموزش داده می شود. مرحله اول: درگیر شدن این مرحله برای جلب توجه كلاس به موضوع مورد آموزش و ایجاد هیجان و انگیزش در فراگیران طراحی شده است. یك سؤال جالب، یك داستان نیمه تمام، یك عكس خوب، ارائه یك فعالیت مناسب علمی و یا ... می تواند مورد استفاده معلم قرار گیرد در آموزش درس حشرات معلم برای اجرای این مرحله می تواند در صورتی كه امكانات محیطی اجازه می دهد به افراد گروه فرصتی بدهد تا در یك مدت زمان تعیین شده در محیط اطراف خود به دنبال جمع آوری حشرات باشند. بچه هایی كه در پایان این مدت به كلاس باز می گردند هیجان زده و با انگیزه كافی آماده اند تا در ادامه كار با معلم همراه باشند. در صورتی كه چنین امكانی در اختیار نباشد معلم می تواند با پیش بینی كه از جلسه قبل انجام می دهد از هر گروه بخواهد تا یك نوع حشره با خود به كلاس بیاورند و در غیر این صورت می تواند تصاویر جالبی از انواع مختلف حشرات را با خود به كلاس بیاورد و یا حداقل از تصاویر كتاب استفاده كند. مرحله دوم : كاوش در این مرحله كه مطالعه بعد از انگیزه می باشد معلم از گروه ها می خواهد تا به مشاهده ی حشرات بپردازند. در اینجا مشاهدات دانش آموزان از حشرات می تواند شامل مشاهده رفتار و اجزای ساختمان بدن حشرات باشد. همه ی گروه ها فعال و به جستجو و مطالعه مشغول هستند. ضمن اینكه از وسایل ساده ای مانند ذره بین و ... نیز استفاده می كنند. در تمام لحظات گروه یادداشت برداری می كند. اطلاعات خود را از بدن حشره و رفتار آن یادداشت می كند. رفتار ساختمان بدن پرواز می كند. دو شاخك دارد. به محرك پاسخ می دهد. ...................... ...................... 6 پا دارد. ...................... در واقع ایجاد و تقویت هماهنگی مغز و دست در حین كسب تجربه از اهداف مهم این مرحله است. این مرحله به دانش آموزان در ایجاد یك قالب و چهارچوب فكری برای تشكیل مفاهیم جدید كمك می كند. در این مرحله معلم نقش راهنما دارد. مرحله سوم: توصیف در این مرحله معلم باید رشته ی كار را به دست دانش آموزان بدهد. دانش آموزان برای كار و فعالیت انجام شده توضیح منطقی و مستدل ارائه می دهند و به توصیف مشاهدات می پردازند. بحث بین دانش آموزان آغاز می شود. بچه ها سعی می كنند از معلم سؤال كنند. ولی معلم پاسخ نمی دهد و تلاش می كند با توصیف، دانش آموز به دنبال نام علمی حشره بگردد. شاگردان اطلاعاتی را به دست آورده اند. آنها حشرات را پیدا كرده اند، مشاهده ی دقیق انجام داده اند و مشاهدات خود را توصیف كرده اند. فقط نام های علمی را نمی دانند و معلم باید به عنوان یك راز آن را تا آخر برنامه نگه دارد. مرحله چهارم: شرح و بسط بچه ها خوشحال هستند و چون با انگیزه كار را شروع كرده اند اطلاعات زیادی به دست آورده اند. آنها به كتاب های مختلف، دائرة المعارف ها، نرم افزارهای كامپیوتری و ... مراجعه می كنند. معلم فقط به بچه ها راه جمع آوری اطلاعات را یاد می دهد و نشان می دهد كه چگونه می توانند خودشان مشكلات را حل كنند. در این مرحله مثال های اضافی و موارد بیشتری درباه مفاهیم اصلی درس ارائه می گردد و از دانش آموزان خواسته می شود تا از آموخته ها و یادگیری های قبلی برای گسترش و بسط و تعمیم به دیگر مفاهیم استفاده كنند و به این ترتیب در این مرحله معلم خوشحال است كه خود حشره شناس نیست لیكن بچه ها را برای تلاش بیشتر و بررسی دقیق تر هدایت كرده است. مرحله پنجم: ارزشیابی ارزشیابی مستمر در طول انجام فعالیت و از مرحله اول آغاز شده است. در این مرحله برای ارزشیابی پایانی معلم می تواند از یك روش بسیار جالب استفاده كند به این صورت كه از هر گروه بخواهد گزارش كاملی از رفتار، ساختمان و ... حشرات توصیف كنند. سپس گزارش را در اختیار گروه دیگر یا حتی كلاس دیگر قرار دهد تا بر اساس توصیفی كه از حشره در گزارش شده شكل حشره را بكشند. مسلم است كه هر چه توصیف دقیق تر باشد نقاشی هم كامل تر است و مثلا" اگر در یك نقاشی، حشره شاخك نداشته باشد یعنی توصیف كامل نبوده است. حتی یك نوع خود ارزیابی می تواند صورت گیرد و خود گروه بر اساس معیارهای تعیین شده از سوی معلم تشخیص خواهند داد كه شكل كشیده شده تا چه حد كامل بوده است و این بستگی به انتظار معلم و نوع ارزشیابی دارد. به طور كلی الگوی 5E در افزایش سواد علمی در درس علوم و ریاضی و دروس دیگر كاربرد دارد و بسیار موفق بوده است. مثال دیگر 5E موضوع: گل علوم اول و دوم راهنمایی مرحله اول: درگیر كردن معلم : بچه ها امروز می خواهیم یك كارگروهی بسیار جالب و هیجان انگیز انجام دهیم. فصل بهار است و موضوع فعالیت امروز ما نیز گل ها هستند هر گروه تلاش كنید در مدت زمان 5 الی 10 دقیقه حداقل یك نمونه گل از محیط اطراف انتخاب كنید ولی از چیدن گل خودداری كنید. در صورت نبودن گل در محیط، گروه ها می توانند از تصویر یك گل، گل مصنوعی، گل خشك و ... استفاده كنند.) گروه مینا: (هیجان زده) ما گل زیبایی پیدا كرده ایم. گروه رعنا: گل ما رنگ قشنگی دارد و بسیار خوشبو است. .............................................................................................. مرحله دوم: جستجوگری (كاوش) معلم: حالا كه هر گروه گلی برای خود انتخاب كرده اند گروه ها فرصت دارند تا ساختمان، اجزا و رفتار گل هایی را كه انتخاب كرده اند بررسی كنند. می توانید از ذره بین هم برای مشاهده ی اجزای گل استفاده كنید. گروه مریم: منظور از مشاهده ی اجزای گل چیست؟ معلم: شما می توانید از همه ی حواس خود برای مشاهده ی اجزای گل و رفتار آن استفاده كنید و با دقت یادداشت برداری كنید. (گروه های دانش آموزی همه در نهایت كنجكاوی به جستجو برای شناخت اجزای گل و رفتار آن می پردازند.) گروه رعنا با استفاده از كتاب جدول مقابل را تشكیل می دهند. اجزای گل رنگ شكل رفتار گل 1- كاسبرگ 2- پرچم 3- ......... 4- .......... ................... سبز ............... .............. ................ .................. برگ مانند .................. .................... .................. ............... ................ ................... ................. .................. .............. نمونه جدول گروه رعنا مرحله سوم: توصیف معلم: گروه های دانش آموزی حالا شما به توصیف مشاهدات خود از اجزا و رفتار گل بپردازید و برای آنچه كه مشاهده كرده اید توضیح و استدلال منطقی ارائه دهید. گروه مینا: در گروه با دوستان خود به بحث و گفتگوی می پردازند و در پایان این بحث و گفتگوی علمی آنها به خوبی می توانند قسمت های مختلف یك گل را شناسایی و رفتار گل را توصیف كنند. آنها فقط نام علمی گل را نمی دانند. معلم: گروه ها در این مرحله برای جمع آوری اطلاعات بیشتر و دقیق تر كردن بررسی خود باید به منابع اطلاعاتی كه در اختیار دارید مراجعه كنید . گروه مریم: منظور شما از منابع اطلاعاتی چیست؟ معلم: مراجعه شما به كتابخانه مدرسه، گلفروشی، باغبان، دائرة المعارف نرم افزارهای كامپیوتری و ...................... می تواند منابع اطلاعاتی شما باشند. (گروه ها تلاش برای جمع آوری اطلاعات و پیدا كردن نام علمی گل را شروع می كنند.) معلم: شما خود گل مورد نظرتان را پیدا كرده اید، آن را مشاهده كرده توصیف نموده، اطلاعات بدست آورده اید و نام علمی گل مورد نظر خود را به دست آورده اید. معلم: حالا هر گروه گل انتخابی خود را به دیگر گروه ها نشان دهند و با هم تبادل تجربه در تفاوت ها و شباهت های گل های خود بنمایید. گروه رعنا: شما می توانید نام گیاه این گل را به ما بگویید معلم: من یك گیاه شناس نیستم، شما می توانید با مراجعه به منابع اطلاعاتی كه در اختیار دارید به نام گیاه مورد نظر دست یابید. و به این ترتیب مسائل و مشكلات خود را در زندگی نیز رفع كنید. مرحله پنجم: ارزشیابی معلم مرحله به مرحله گروه ها را تحت نظر داشته و انتظارات خود را در دفتر یادداشت خود ثبت می كند. در مرحله چهارم ارزشیابی مستمر را به كارگروهی اختصاص می دهد. ارزشیابی پایانی معلم: گروه ها توصیف خود را از گل انتخابی خود بنویسند این كار را با دقت كامل انجام دهید. زیرا برای معرفی هر یك از اجزای گل و رفتار آن نمره ی جداگانه منظور می شود. معلم: گروه رعنا شما گزارش گروه مینا را بگیرید و بر اساس توصیف ارائه شده در گزارش شكل گل انتخابی گروه مینا را رسم كنید. و گروه مریم شما هم گزارش گروه ......................... معلم: هر یك از گروه ها دقت كنند نسبت به معیار تعیین شده روی تابلو نمره گروه مورد ارزیابی خود را معین كنند. روش بارش مغزی(فکری) مقدمه: نظام آموزشی در جهت تقویت زمینه های بالقوه ی خلاقیت، نقش مهمی ایفا می كند. یك از مسیرهای ساخت این زمینه، به كارگیری روش های تدریس خلاقیت زاست. یكی از روش های تقویت روحیه ی خلاق در فراگیرندگان، بارش فكری یا مغزی است. هدف: هدف آموزش از طریق بارش فكری، افزایش توانایی حل مسئله در افراد و ایجاد عقاید و اندیشه های آفریننده در دانش آموزان است. دانش آموزانی كه دوره های مربوط به حل مسائل به روش بارش فكری را می گذرانند، از كسانی كه این دوره را نمی گذرانند، در آزمون های آفرینندگی نمره های بیش تری می گیرند. دبیران محترم جالب است بدانید این روش شبیه یک بازی کودکان می باشد که دراین بازی مثلا هراسمی که با (میم)شروع می شودرابگویند وهرکس اسم بیشتری بگوید برنده است یااسم کشورها یاشهرها رابه تعداد زیاد بگویند.فقط فرق این روش باباز ی اینست که افراد می توانند اسمهای ساختگی(غیر منطقی) نیز از خود بگویندومهم آمکه این اسم ها اهمیت بیشتری دارد وخلاقیت افراد رابالا می برد.حتی دبیران می توانند برای آشنایی دانش آموزان این روش را باهمین بازی اسم ها شروع کنند تا دانش اموزان نسبت به این روش باداوطلبی بیشتری پذیرا باشند. لازم است بدانید داین روش یابازی یک موضوع مطرح می شود.ودرصورت زمان زیاد می توانیدپس ازاتمام تمام مراحل موضوع دیگری رامطرح کنید.گرچه به نظر نمی آید هم زمان وهم دانش آموزان به ادامه کار باشند. مراحل اجرای الگو (نمونه -1) 1- خلاقیت و تولید اندیشه- فعالیت افراد گروه در جلسه ی بارش مغزی، با هدایت و راهنمایی مقدماتی مسئول جلسه شروع می شود. مسئول جلسه ابتدا به بیان و تفهیم موضوع جلسه می پردازد و قوانین جلسه را متذكر می گردد: قوانین روش بارش فكری 1- انتقاد ممنوع است و هرگونه اعتراض یا انتقاد روند فعالیت را كند می كند و در جریان بارش فكری، افراد اندیشه های غلط یا درست خود را می توانند ارائه دهند. 2- قضاوت و ارزشیابی در مورد اندیشه و فكر اعضا ممنوع است. 3- كمیت اندیشه ها و نظریات مطلوب است و هر چه نظریات و اندیشه های تولید شده بیشتر باشد، احتمال وجود اندیشه های خلاق افزایش می یابد. بنابراین تعداد طرح ها نباید كم باشد. 4- حضور افراد داوطلبانه و اختیاری است و در جریان جلسه اگر عضوی نخواهد بعضی نظریات را اعلام كند، اجباری ندارد. 5- مشابه سازی نظریات، تركیب و تغییر دادن، اندیشه ی دیگران آزاد است. 6- به نظریات غیر منطقی و دور از ذهن و غیر معقول باید توجه شود زیرا می توانند بدیع و تازه باشند. پس از بیان قوانین جلسه ی بارش مغزی و ارائه ی نظریات به صورت چرخشی و نوبتی شروع می شود و منشی جلسه باید نظریات و آرای بیان شده را در حین اجرای جلسه ثبت كند. در حقیقت، فعال ترین بخش این روش، اجرا و كنترل همین جلسه ی خلاقیت است كه شخص، اندیشه ای تولید می كند. 2 - قضاوت و ارزشیابی- پس از این كه مرحله ی تولید اندیشه ها در مدت معینی صورت گرفت طبیعی است كه تعداد زیادی نظریه و طرح به دست می آید. در مرحله ی دوم، این مجموعه پالایش می گردد و نظریات مشابه و نامناسب حذف می شود. سپس مشاهده گران و اعضای اصلی جلسه ی بارش مغزی، این نظریات را مورد بررسی و ارزشیابی قرار می دهند و در نهایت، تعدادی نظریه یا طرح به صورت پیشنهاد و نتایج اصلی جلسه اعلام می گردد. دكتر سیدنی. جی . پارنز، استاد دانشگاه بوفالو كه تبحر خاصی در مدیریت جلسه ی بارش مغزی دارد، زمان مناسب برای یك جلسه ی بارش مغزی را بین 20 تا 45 دقیقه اعلام كرده است . مثال : علوم سال اول راهنمایی فصل 6 نیرو دانش آموزان در دوره ی ابتدایی با مفهوم نیرو آشنا شده اند بنابراین نیرو موضوع مناسبی برای جلسه ی بارش مغزی است. در شروع تدریس معلم یا مسئول جلسه می تواند عنوان های فصل را در جدولی مطابق جدول زیر، روی تخته بنویسد و از گروه ها بخواهد در مدتی معین، آن چه را كه در مورد این عنوان ها می دانند بنویسند و آن چه را كه می خواهند بدانند، به صورت سؤال مطرح كنند. (مرحله اول) عنوان های درس آن چه می دانیم آن چه نمی دانیم و می خواهیم بدانیم 1- نیرو 2- چه نیروهایی را می شناسیم 3- مشخصه های نیرو بعد از پایان مدت مقرر، نوشته های گروه ها از منشی هر گروه جمع آوری می شود. سپس به كمك دانش آموزان مطالب مورد قضاوت و ارزشیابی قرار می گیرد و پس از حذف نظریات مشابه و نامناسب عمل پالایش صورت می گیرد. (مرحله دوم)

بشارت

 

لذّت، محصول آن چيزي است كه ياد مي گيريد .

يادگيري، فرايندي است از ورود به تجربه اي از اين نوع لذّت . بدون لذّت ياد نمي گيريد و بدون يادگيري لذّتي در كار نيست . همسفران عزیز : کلاس های درس و همه ساعاتی که در این مکان مقد

س می گذرانیم ،شرط لازمی است برای اینکه زنده نگه داریم سخنان معصوم و همچنین گفته عزیزمان مقام معظم رهبری :

 " مقدمه هر چیز در گسترش آموزش نهادینه ساختن امر پژوهش است ."

 پس بشارت باد بر شما سرآمدان که در این طریق گام بر می دارید .

معرفی و تقدیر و تشکر

با سلام و احترام ضمن تبریک فرا رسیدن سال جدید تحصیلی و آرزو موفقیت برای همه همکاران ارجمند و دانش آموزان گروه علوم تجربی شهرستان در راستای اهداف تعیین شده در روزهای شنبه از ساعت 8 الی 12 در پژوهشگاه معلم دامغان فعالیت می نماید. ان شائالله با ارایه نظرات ارزشمندتان ما را در جهت رسیدن به اهداف عالی آموزش وپرورش یاری نمایید.ضمنا از زحمات زیاد همکاران ارجمند جناب آقای محسن شمسی وخانم میرزاحسینان در سال گذشته تقدیر و تشکر مینماییم.